Roken, vapen en snus

Roken is slecht, dat weten alle tieners wel. Maar veel jongeren beginnen er toch aan. Vapen en snus zijn ook heel populair. Dat is net zo slecht en zelfs nog gevaarlijker. Vaak beginnen kinderen eraan uit nieuwsgierigheid of omdat hun vrienden het doen. Ze denken dat ze niet snel verslaafd raken, maar dat klopt niet. Nicotine is een zeer verslavende stof. Hoe jonger kinderen beginnen met roken, vapen of snus, des te moeilijker het wordt om ermee te stoppen.

Vapen

Vapen betekent dampen. Het is de populaire naam voor het roken van een e-sigaret. Die wordt dan ook een vape genoemd. Vapes worden gemaakt in allerlei kleuren. Doordat vapes er cool uitzien, zijn ze aantrekkelijk voor steeds jongere kinderen. In een vape zit een vloeistof in die wordt verwarmd. De damp adem je in alsof je een sigaret rookt. In de vloeistof zit geen tabak, maar meestal wel nicotine en ook andere schadelijke stoffen. Er zijn veel verschillende soorten vapes. Sommige vapes kan je bijvullen met een vloeistof en opladen aan het stopcontact. Er zijn ook ‘wegwerpvapes’, die je na gebruik weggooit.

Ongezond

Veel jongeren denken dat vapen minder slecht is dan roken, doordat het niet stinkt. Maar vapen is minstens zo verslavend als het roken van sigaretten. Dat komt door het nicotinezout dat erin zit. Deze vorm van nicotine voelt niet scherp in de keel, maar komt razendsnel in de hersenen terecht. Zo raakt je tiener snel en ongemerkt verslaafd aan nicotine. Ook de vapes zonder nicotine zijn schadelijk. Het inademen van de schadelijke stoffen in de damp kan veel gezondheidsschade veroorzaken.

Lekkere smaakjes
Er zijn vapes met tabakssmaak, maar ook met (snoep)smaakjes, zoals suikerspin, marshmallow en aardbei. Het is inmiddels in Nederland verboden om vapes met smaakjes te verkopen. Helaas kunnen jongeren er nog steeds makkelijk aan komen. Controle ontbreekt of werkt niet. Vapes mogen niet worden verkocht aan jongeren onder de 18 jaar, net als sigaretten. Dit geldt ook voor vapes zonder nicotine.

Snus

Ook snus (je zegt: ‘snuus’) is heel populair. Dit zijn nicotinezakjes, die eruit zien als kleine theezakjes. Snus wordt verkocht in mooi verpakte blikjes met verschillende smaken. Het zakje wordt onder de bovenlip of in de wang gestopt. Zo komt de nicotine in het bloed terecht, zonder te roken. In één zakje zit net zo veel nicotine als in 3 tot 6 sigaretten.
Als je kind snus gebruikt, voelt je kind zich even ontspannen, vrolijk en scherp. Dit gevoel verdwijnt heel snel weer. De nadelen zijn serieus:

• De hartslag gaat omhoog
• De bloeddruk gaat omhoog
• Je kind kan duizelig of misselijk worden
• Je kind voelt zich gestrest
• Je krijgt er een slecht gebit van.
• Verhoogde kans op verschillende vormen van kanker.

In Nederland mag geen snus worden verkocht als er meer dan 0.035 milligram nicotine in zit. Toch is het op veel plekken (en via-via) te koop.

Praat met je kind over roken, vapen en snus

Jongeren leren over dingen door erover te praten. Dat geldt ook voor moeilijke onderwerpen zoals roken. Het is dus goed om hier met hen over te praten. Een streng verbod werkt vaak niet bij roken. Maar een duidelijke boodschap wél: leg uit dat je niet wilt dat je kind gaat roken. Wees duidelijk in dit gesprek en geef aan hoe jij over roken denkt. Een paar tips voor deze gesprekken:

• Kies een ontspannen moment waarop praten ‘vanzelf’ gaat, zoals tijdens het eten of in de auto ergens naartoe.
• Bereid je voor. Zoek naar goede informatie en lees erover, bijvoorbeeld op helderopvoeden.nl.
• Leg uit wat roken, vapen en snus is en wat het met je doet. Vertel dat het verslavend is en dat het moeilijk is om ermee te stoppen.
• Praat met je kind over de risico’s van roken. Leg uit dat je wilt dat je kind gezond blijft.
• Je kunt ook praten over de kosten. Reken samen eens uit hoeveel roken kost en wat je kind allemaal van dat geld kan doen.
• De wettelijke leeftijdsgrens voor het kopen van sigaretten is 18 jaar. Dit is vastgesteld omdat sigaretten schadelijke effecten hebben bij gebruik op jonge leeftijd. Dat kun je ook vertellen.
• Stel vragen zodat je kind zelf gaat nadenken en tot conclusies komt. Je kind moet leren eigen keuzes te maken en weerbaar te worden.

Rook je zelf?

Als je als ouder zelf rookt, kan het moeilijk zijn om tegen je kind te zeggen dat het slecht is en niet mag. Toch kun je er samen over praten. Deel jouw ervaringen met roken en verslaving en leg uit dat het heel moeilijk is om te stoppen met roken. Wees je bewust van je voorbeeldrol.

Kijk voor meer informatie op:

• Helderopvoeden.nl - Info over alcohol, drugs, roken en gamen.
• IkStopNu.nl - Info over vapen, roken en verslaving, plus stophulp voor jongeren.
• Trimbos.nl - Hier zijn TikTok-filmpjes te zien, waarin jongeren vragen stellen aan experts over de risico's op gezondheidsschade en verslaving.

Voor jongeren is er het online platform JouwGGD.nl. Zij vinden hier informatie over uiteenlopende gezondheidsonderwerpen, en ook over vapen en snus. Daarbij kunnen ze (anoniem) vragen stellen aan een arts of verpleegkundige.